Page 105 - Demo

Karajorgji 2 Millosh Obrenovi%u00e7i 3t%u00eb shkurt%u00ebr q%u00eb pati. N%u00eb t%u00eb shpallej parimi i lirive t%u00eb njeriut dhe barazia e t%u00eb gjith%u00eb n%u00ebnshtetasve pa dallim besimi, paprekshm%u00ebria e pron%u00ebs dhe e banes%u00ebs, proporcionaliteti i taksave me gjendjen ekonomike, liria e shtypit dhe arsimi fillor i detyruar. Kushtetuta kishte disa kufizime: deputet%u00ebt zgjidheshin nga populli, kurse senator%u00ebt nga sulltani; sulltani kishte t%u00eb drejt%u00eb t%u00eb eliminonte personat e pad%u00ebshiruar. Q%u00eb n%u00eb krye t%u00eb Kushtetut%u00ebs shpallej se, Perandoria Osmane ishte nj%u00eb dhe e pandar%u00eb. Ky nen u priste rrug%u00ebn aspiratave p%u00ebr pavar%u00ebsi q%u00eb zienin n%u00ebn %u00e7atin%u00eb osmane. Gjat%u00eb periudh%u00ebs s%u00eb kriz%u00ebs, shteti osman u trondit nga disa revolta dhe kryengritje, si ajo e Stambollit, n%u00ebn drejtimin e shqiptarit Patrona Halili (1730).N%u00eb ndeshjet me fuqit%u00eb e tjera evropiane, shteti osman filloi t%u00eb humbiste disa territore. N%u00eb vitet %u201970 t%u00eb shek. XVII, sulltani i l%u00ebshoi Polonis%u00eb 2/3 e Ukrain%u00ebs, kurse Rusis%u00eb, Kievin dhe bregun e majt%u00eb t%u00eb Ukrain%u00ebs. Austria mori gjith%u00eb territorin e Hungaris%u00eb, Transilvanin%u00eb dhe Sllovenin%u00eb. Venediku i shk%u00ebputi Moren%u00eb dhe 6 k%u00ebshtjella n%u00eb Dalmaci dhe disa ishuj n%u00eb Arqipelag (26 janar 1699). Rusia i mori territoret pran%u00eb detit Kaspik (1724). Shteti osman humbi Hanin e Krimes%u00eb dhe disa territore rreth lumenjve Burdo e Dniep%u00ebr, Dniest%u00ebr e Azovin (1774). Perandoria Osmane u godit gjithashtu nga l%u00ebvizje separatiste me elemente nacionale nga Ballkani, ku ve%u00e7ojm%u00eb luft%u00ebn e Ali Pash%u00eb Tepelen%u00ebs dhe t%u00eb Bushatllinjve t%u00eb Shkodr%u00ebs. Shtetet e reja t%u00eb krijuara n%u00eb shek. XIX-XXFillimi i shek. XIX ishte agimi i l%u00ebvizjeve komb%u00ebtare t%u00eb popujve t%u00eb Ballkanit p%u00ebr formimin e shteteve t%u00eb pavarura nacionale. N%u00eb Greqi, n%u00eb drejtimin e Shoq%u00ebris%u00eb s%u00eb Miqve (Filiqi Eteria), u zhvillua Revolucioni grek (1821-1827), q%u00eb detyroi faktorin nd%u00ebrkomb%u00ebtar t%u2019i propozoj%u00eb sulltanit krijimin e nj%u00eb shteti grek autonom brenda shtetit osman. M%u00eb von%u00eb, u kalua nga autonomia n%u00eb pavar%u00ebsi, megjith%u00ebse mjaft territore mbet%u00ebn jasht%u00eb (1833). N%u00eb Revolucionin grek mor%u00ebn pjes%u00eb arvanit%u00ebt e Greqis%u00eb, suliot%u00eb dhe shqiptar%u00eb nga Shqip%u00ebria e Jugut, disa prej t%u00eb cil%u00ebve e udh%u00ebhoq%u00ebn at%u00eb.Mehmet Aliu nga Z%u00ebmblaku i Kor%u00e7%u00ebs, qeveritar i Egjiptit, u p%u00ebrpoq t%u00eb krijonte nj%u00eb shtet t%u00eb pavarur modern egjiptian. Kjo b%u00ebri q%u00eb ai t%u00eb hyj%u00eb n%u00eb konflikt me pushtetin qendror. Pas nj%u00eb lufte 10-vje%u00e7are, m%u00eb 1841 nisi rrug%u00ebn shteti i pavarur egjiptian. Mehmeti dhe i biri, Ibrahimi, me ndihm%u00ebn e specialist%u00ebve t%u00eb huaj, kryesisht francez%u00eb, krijuan nj%u00eb shtet modern egjiptian.Masakrimi i disa udh%u00ebheq%u00ebsve serb%u00eb (n%u00eb janar 1804) sh%u00ebnoi fillimin e Revolucionit serb, udh%u00ebhequr nga Karajorgji. N%u00eb fund t%u00eb tij (1814), Fuqit%u00eb e M%u00ebdha e detyruan sulltanin ta njihte Millosh Obrenovi%u00e7in si princ t%u00eb par%u00eb t%u00eb Serbis%u00eb autonome. Gjendja e autonomis%u00eb vazhdoi deri n%u00eb vitin 1878. N%u00eb mbarim t%u00eb luft%u00ebs rusoturke, traktati i Sh%u00ebn Stefanit e shpalli shtet t%u00eb pavarur, duke p%u00ebrfshir%u00eb edhe 103